Jak radzić sobie z chorobą morską na kursie?

Choroba morska nie oznacza, że nie nadajesz się do żeglowania. To naturalna reakcja organizmu na konflikt między tym, co rejestruje wzrok, a tym, co odczuwa błędnik. U wielu osób objawy wyraźnie słabną po kilku godzinach, a najczęściej organizm przyzwyczaja się do kołysania w ciągu jednego lub dwóch dni. Najwięcej daje połączenie przygotowania przed rejsem, świeżego powietrza, patrzenia na horyzont i szybkiego reagowania na pierwsze nudności.

Jak przygotować się przed rejsem?

Zmęczenie, odwodnienie i ciężki posiłek zwiększają szansę na złe samopoczucie. Przed wejściem na jacht wyśpij się, regularnie pij wodę i zjedz coś lekkiego. Nie wypływaj ani na czczo, ani po tłustej, ostrej kolacji. Dobrze sprawdzą się małe porcje, które nie obciążają żołądka.

Ubierz się warstwowo, aby nie przegrzać się podczas pracy na pokładzie i jednocześnie ochronić przed wiatrem oraz wilgocią. Alkohol i palenie tytoniu lepiej odłożyć do czasu zejścia na ląd. Nie ma też potrzeby rezerwować sobie „mocnego” leku dopiero na moment kryzysu. Część preparatów działa najlepiej, gdy zostanie przyjęta przed wypłynięciem, zgodnie z ulotką.

Przed kursem przygotuj mały zestaw, który pozwoli szybko zareagować:

• Lek przeciwwymiotny – tylko po sprawdzeniu ulotki i po konsultacji z lekarzem lub farmaceutą, zwłaszcza jeśli przyjmujesz inne leki.
• Imbir – w postaci cukierków, herbaty, kapsułek albo niewielkiego kawałka korzenia.
• Opaski uciskowe na nadgarstki – działają poprzez ucisk punktu P6, choć ich skuteczność bywa indywidualna.
• Woda i elektrolity – przydadzą się szczególnie wtedy, gdy pojawią się wymioty.
• Ciepłe ubrania na cebulkę – pozwalają regulować temperaturę bez przegrzewania.

Aviomarin i inne preparaty stosowane przy chorobie lokomocyjnej mogą powodować senność lub spowolnienie reakcji. Na kursie ma to znaczenie, ponieważ możesz mieć obowiązki przy sterze albo podczas wachty. Nie dobieraj dawki samodzielnie i nie traktuj leku jako gwarancji, że objawy się nie pojawią.

Jak zachowywać się na pokładzie?

Najgorszym miejscem bywa zamknięte wnętrze jachtu, gdzie wzrok widzi pozornie nieruchome ściany, a błędnik rejestruje kołysanie. Patrzenie na horyzont dostarcza oczom informacji o ruchu jednostki i zmniejsza ten rozdźwięk. Śródokręcie, czyli centralna część jachtu, zwykle porusza się mniej niż dziób i rufa.

Gdy zaczynasz czuć dyskomfort, zastosuj kilka prostych zasad:

• Wyjdź na pokład i oddychaj świeżym powietrzem, jeśli warunki oraz polecenia prowadzącego na to pozwalają.
• Patrz na horyzont albo inny odległy, stabilny punkt.
• Oprzyj głowę i ogranicz gwałtowne ruchy szyi.
• Nie czytaj, nie pisz i nie korzystaj z telefonu ani laptopa.
• Usiądź lub połóż się w bezpiecznym miejscu blisko środka jachtu.
• Oddychaj powoli i spokojnie, bez hiperwentylacji.

Nie musisz jednak bezczynnie czekać na poprawę. Proste zadanie, na przykład obserwowanie otoczenia, rozmowa albo sterowanie pod nadzorem instruktora, może odciągnąć uwagę od nudności i dać poczucie kontroli. Nie rób niczego, co zagraża bezpieczeństwu. Podczas silnego kołysania najważniejsze są polecenia kapitana i właściwe zabezpieczenie na pokładzie.

Co robić, gdy choroba już się zaczęła?

Nie czekaj, aż nudności osiągną najwyższe nasilenie. Powiedz instruktorowi lub komuś z załogi już przy pierwszych objawach. Na jachcie choroba morska nie jest powodem do wstydu, a ukrywanie złego stanu może utrudnić pomoc i zwiększyć ryzyko odwodnienia.

Po wymiotach nie próbuj od razu wypić całej butelki wody. Zacznij od kilku małych łyków w odstępach, a gdy żołądek je toleruje, stopniowo zwiększaj ilość. Możesz później spróbować lekkiego posiłku, na przykład pieczywa, banana albo kisielu. Nie zmuszaj się do jedzenia, ale także nie głodź się przez cały rejs.

Nie jesteś w tym sam. Powiedz załodze, czego potrzebujesz – wody, worka, odpoczynku albo pomocy przy przejściu na pokład. Dziś ktoś pomaga tobie, a przy następnym rejsie możesz pomóc komuś innemu.

Jeśli wymioty powtarzają się i nie możesz utrzymać nawet małych ilości płynów, pojawia się skrajne osłabienie, splątanie lub objawy odwodnienia, poinformuj kapitana i potraktuj sprawę poważnie. Przy braku poprawy, szczególnie po około 48 godzinach, potrzebna może być konsultacja medyczna. Osoba z chorobami przewlekłymi, w ciąży albo przyjmująca inne leki powinna omówić profilaktykę z lekarzem przed rejsem.

Czego lepiej nie robić?

Niektóre odruchowe zachowania nasilają problem zamiast go zmniejszać. Najczęstsze błędy to:

• Głodzenie się w przekonaniu, że pusty żołądek zapobiegnie wymiotom.
• Unikanie picia, mimo utraty płynów podczas wymiotów.
• Pozostawanie pod pokładem, bo wyjście na zewnątrz wydaje się trudne.
• Patrzenie w fale, mapę, dziennik pokładowy lub ekran telefonu.
• Przegrzewanie się albo wychłodzenie z powodu nieodpowiedniego ubioru.
• Zażywanie leków bez sprawdzenia przeciwwskazań, dawkowania i możliwej senności.

Nie testuj też przypadkowych „mocnych” sposobów ani alkoholu. Preparat, który komuś pomógł, nie musi działać tak samo u ciebie, a substancje powodujące senność mogą być niebezpieczne podczas pracy na pokładzie.

Czy choroba morska powinna być powodem rezygnacji z kursu?

Najczęściej nie. Pierwszy dzień może być trudny, ale adaptacja często przychodzi szybciej, niż podpowiadają najgorsze chwile. Objawy zwykle ustępują po zejściu na ląd, a podczas kolejnych rejsów łatwiej rozpoznać ich początek i zareagować, zanim się nasilą.

Na kurs zabierz przygotowany zestaw, powiedz instruktorowi o swoich obawach i nie próbuj udowadniać, że poradzisz sobie bez pomocy. Choroba morska nie świadczy o charakterze ani umiejętnościach żeglarskich. Daj organizmowi czas, korzystaj ze wsparcia załogi i skup się na kolejnym małym kroku.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem ani farmaceutą. Przed zastosowaniem leków sprawdź ulotkę, przeciwwskazania oraz możliwe interakcje z innymi preparatami.