Co to jest membrana w odzieży żeglarskiej i jak działa?

Membrana w odzieży żeglarskiej to cienka warstwa laminatu, która zatrzymuje wodę i wiatr od strony zewnętrznej, a jednocześnie pomaga odprowadzać parę wodną z wnętrza. Działa jak druga skóra żeglarza, chroniąc przed deszczem, bryzgami fal i wychłodzeniem podczas pracy na pokładzie.
Jak działa membrana w odzieży żeglarskiej?
Membrana wykorzystuje selektywną filtrację. W wersjach mikroporowatych znajduje się wiele bardzo małych otworów. Są one zbyt małe, by przepuścić krople ciekłej wody, ale pozwalają na przechodzenie pary wodnej powstającej podczas wysiłku. Dzięki temu kurtka może chronić przed deszczem i bryzgami, a jednocześnie ograniczać gromadzenie się potu przy ciele.
Stosuje się także membrany hydrofilowe, które nie mają mikroporów. Transportują wilgoć przez strukturę materiału, wykorzystując różnicę temperatur i wilgotności między wnętrzem a otoczeniem. Taka konstrukcja może być mniej podatna na zatkanie zabrudzeniami, ale jej oddychalność zależy od warunków użytkowania.
Sama membrana nie jest jednak kompletną kurtką. Stanowi część laminatu, czyli układu warstw połączonych ze sobą. W laminacie 2L membrana jest zespolona z materiałem zewnętrznym, a od środka znajduje się luźna podszewka lub siateczka. Laminat 2,5L wykorzystuje cienką warstwę ochronną zamiast pełnej podszewki. Z kolei laminat 3L łączy materiał zewnętrzny, membranę i wewnętrzną warstwę ochronną w jedną konstrukcję. Ten ostatni wariant lepiej znosi intensywne użytkowanie, nacisk szelek i tarcie o elementy wyposażenia.
Ochrona będzie niepełna, jeśli kurtka ma zwykłe, nieuszczelnione szwy. Przez otwory po igle woda może przedostać się do środka, nawet gdy sama tkanina ma wysoką wodoodporność. W odzieży żeglarskiej znaczenie mają więc taśmy uszczelniające, zabezpieczone zamki, regulowane mankiety i wysoki kołnierz.
Wodoodporność i oddychalność opisują różne właściwości. Wodoodporność mówi o odporności materiału na nacisk wody, natomiast oddychalność określa, jak sprawnie odprowadza on parę wodną. Wiatroszczelność to jeszcze osobna cecha. Membrana może blokować podmuchy, ale komfort na pokładzie zależy również od kroju, wentylacji i warstw noszonych pod kurtką.
Jak dobrać membranę do warunków żeglarskich?
Na jachcie materiał jest narażony nie tylko na opady. Bryzgi fal, długotrwała wilgoć, nacisk podczas klękania na pokładzie i intensywna praca fizyczna stawiają przed odzieżą inne wymagania niż spokojny trekking. W żegludze przybrzeżnej wystarczy często lżejsza konstrukcja, ale przy regatach i rejsach oceanicznych ważniejsza staje się trwałość laminatu oraz odporność na stały kontakt z wodą.
Wartości słupa wody nie są uniwersalną granicą dla każdego producenta, dlatego należy traktować je jako orientacyjne i porównywać w ramach tej samej metody pomiaru. Ogólny kierunek wyboru pokazuje tabela:
| Typ żeglugi | Wodoodporność | Oddychalność | Zalecenia |
|---|---|---|---|
| Weekendowa żegluga przybrzeżna | Około 10 000 mm lub więcej | Umiarkowana, najlepiej z niskim RET | Laminat 2L albo 2,5L, jeśli liczy się niska masa i łatwe pakowanie |
| Intensywna żegluga i regaty | Powyżej 10 000 mm | Wysoka, przy częstym wysiłku na pokładzie | Uszczelnione szwy, wentylacja i trwała warstwa zewnętrzna |
| Rejsy pełnomorskie i oceaniczne | Wysoka odporność na długotrwały nacisk wody | Wysoka, ale podporządkowana ochronie w trudnych warunkach | Laminat 3L, solidne zamki i konstrukcja odporna na przetarcia |
Oddychalność może być podawana jako MVTR, czyli ilość pary wodnej transportowanej przez metr kwadratowy materiału w ciągu doby, albo jako RET. W przypadku RET niższa wartość oznacza mniejszy opór dla pary i zwykle lepsze odprowadzanie wilgoci. Żaden z tych parametrów nie gwarantuje jednak suchego wnętrza w każdej sytuacji. Przy wysokiej wilgotności powietrza, małej różnicy temperatur lub bardzo intensywnym wysiłku para będzie uchodziła wolniej.
W odzieży bez membrany, na przykład wykonanej z gumowanej tkaniny, można uzyskać wysoką ochronę przed wodą, ale zwykle kosztem odprowadzania potu. Softshell i polar pełnią inne funkcje. Softshell jest elastyczny i dobrze oddycha, lecz zazwyczaj nie zastępuje pełnej ochrony przed silną falą. Polar zapewnia ciepło jako warstwa pośrednia, ale nie jest odzieżą sztormową.
Dlaczego sól morska szkodzi membranie?
Sól pozostawiona na powierzchni i w strukturze laminatu krystalizuje podczas wysychania. Z czasem może zatykać mikropory, zwiększać sztywność materiału i przyspieszać zużycie powłok oraz taśm uszczelniających. Osad solny może też ograniczać działanie zewnętrznej impregnacji DWR. Woda zamiast spływać po tkaninie zaczyna w nią wsiąkać, a nasiąknięty materiał gorzej odprowadza parę.
Po każdym rejsie odzież należy wypłukać w słodkiej wodzie, nawet gdy nie wygląda na zabrudzoną. Szczególną uwagę trzeba zwrócić na kaptur, mankiety, okolice zamków i miejsca, w których osadzają się krople bryzgu. Podstawowe zasady pielęgnacji są proste:
- Płucz odzież po rejsie – użyj słodkiej wody i usuń sól przed wysuszeniem materiału.
- Pierz zgodnie z metką – wybieraj łagodny środek przeznaczony do odzieży technicznej, a zwykłego proszku i płynu zmiękczającego nie stosuj.
- Susz bez wysokiej temperatury – gorące źródło ciepła może osłabić klejenia, powłoki i elementy uszczelniające.
- Odnawiaj DWR – gdy woda przestaje perlić się na powierzchni, zastosuj impregnat przewidziany do danego laminatu.
- Przechowuj całkowicie suchą odzież – wilgoć pozostawiona w złożonej kurtce sprzyja powstawaniu zapachów i może pogarszać stan klejonych warstw.
Impregnacja DWR nie tworzy membrany i nie naprawia uszkodzeń. Jej zadaniem jest ograniczenie nasiąkania zewnętrznego materiału. Jeśli tkanina wierzchnia przemaka, para z wnętrza ma trudniejszą drogę na zewnątrz, dlatego odnowienie DWR pomaga zachować rzeczywistą oddychalność całego laminatu.
Membrana działa najlepiej jako część szczelnego, wielowarstwowego systemu i przy regularnym płukaniu z soli. Na spokojne rejsy przybrzeżne można wybrać lżejszy laminat, natomiast warunki pełnomorskie wymagają trwałej konstrukcji 3L, uszczelnionych szwów i wysokiej odporności na długotrwały kontakt z wodą.
Czytaj dalej w tym dziale
AI: grafika wygenerowana przez AI
AI: grafika wygenerowana przez AI
AI: grafika wygenerowana przez AI
AI: grafika wygenerowana przez AI